De grotere mediapartijen binnen de Nederlandse mediasector hebben nieuwe richtlijnen opgesteld voor transparantie over het gebruik van kunstmatige intelligentie. NPO, DPG Media, Mediahuis en Talpa werken daarbij via Media Campus NL aan een herkenbare aanpak voor AI in beeld, audio en video. De richtlijnen zijn mede bedoeld als praktisch startdocument en een handreiking voor de mediasector, naast de EU AI Act, dat een bindende wetgeving is.
Voor TalkRadio is AI een belangrijk onderdeel van de technische productie van de nieuwsuitzendingen. Tegelijkertijd kiest de nieuwszender ervoor om daar richting luisteraars zo duidelijk mogelijk over te zijn. Daarom wordt in ieder nieuwsblok gemeld dat bij de productie gebruik wordt gemaakt van AI.
TalkRadio gebruikt journalistiek geproduceerde berichtgeving van het ANP en weerinformatie van het KNMI als basis voor de uitzendingen. Met behulp van AI worden deze bronnen omgezet naar teksten die geschikt zijn om als radionieuws te worden voorgelezen. Vervolgens wordt de tekst door een synthetische stem uitgesproken en gecontroleerd.
Bij die omzetting worden lange geschreven zinnen korter en natuurlijker gemaakt. De feitelijke inhoud, betekenis en context van de oorspronkelijke informatie blijven daarbij behouden. AI wordt daarmee gebruikt voor de verwerking en presentatie van het nieuws en niet als zelfstandige nieuwsbron.
Gekloonde stemmen
TalkRadio gebruikt bovendien geen AI om bestaande of herkenbare personen na te bootsen. De stem van de nieuwszender is geen gekloonde stem van een presentator, journalist of andere bekende persoon. Daarmee verschilt deze toepassing wezenlijk van een deepfake, waarbij AI wordt gebruikt om iemand herkenbaar iets te laten zeggen of doen wat in werkelijkheid niet heeft plaatsgevonden.
Juist dat onderscheid speelt een belangrijke rol in de nieuwe handreiking van Media Campus NL. Niet iedere toepassing van AI hoeft volgens die richtlijnen automatisch van een afzonderlijk AI-label te worden voorzien. Technische toepassingen waarbij inhoud, betekenis of context niet veranderen, vallen daar in principe buiten. Mediaorganisaties mogen echter zelf voor een ruimer transparantiebeleid kiezen.
TalkRadio kiest voor die ruimere benadering. Ook wanneer een afzonderlijke melding op basis van de deepfake-richtlijnen niet noodzakelijk zou zijn, hoort de luisteraar dat AI onderdeel is van het productieproces.
Europese regels
Artikel 50 van de Europese AI Act bevat verschillende transparantieverplichtingen rond kunstmatige intelligentie. Zo moet bij bepaalde door AI gegenereerde of gemanipuleerde audio, video en beelden duidelijk worden gemaakt dat kunstmatige intelligentie is gebruikt. Voor AI-gegenereerde teksten over onderwerpen van publiek belang bestaat eveneens een transparantieverplichting, maar daarop geldt een uitzondering wanneer menselijke redactionele controle heeft plaatsgevonden en een persoon of organisatie de redactionele verantwoordelijkheid draagt.
De Europese regels maken daarnaast onderscheid tussen het genereren of manipuleren van content en ondersteunende toepassingen die de oorspronkelijke informatie of betekenis niet wezenlijk veranderen. Dat onderscheid is voor nieuwsmedia belangrijk, omdat AI steeds vaker wordt gebruikt bij bijvoorbeeld transcriptie, vertaling, audiobewerking, tekstbewerking en synthetische spraak.
Voor TalkRadio blijft het uitgangspunt daarbij eenvoudig: de bron van het nieuws moet betrouwbaar en controleerbaar zijn, AI mag de betekenis van het nieuws niet veranderen en de luisteraar moet weten dat de technologie wordt gebruikt.
AI is bij TalkRadio daarmee geen vervanging van de journalistieke bron, maar een technologie om bestaande redactionele informatie snel om te zetten naar een continu luisterbaar nieuwsaanbod.
Lees ook: TalkRadio en de European AI Act